Santurtziko San Joan Jainkoarena Ospitaleak Artez zaindu. Arteterapiaren bidez zaintzak gizatiartuz (Cuidar con arte. Humanizando los cuidados con arteterapia) liburua argitaratu du. Argitalpen horrek Zainketa Aringarrietako Unitatean (ZAU) Gaixotasun aurreratuak dituzten pertsonentzako arreta integraleko programaren barruan garatutako esperientzia jasotzen du, “la Caixa” Fundazioaren laguntzarekin.

Liburuak 119 orrialde ditu, eta Ainhoa Rodríguez López eta Daniela Garavelli arteterapeutek eta Santurtziko San Joan Jainkoarena ospitaleko ZAUko laguntzaileek egin dute, Julio Gómez Cañedo doktorearen laguntzarekin, ospitale horretako ZAUko koordinatzailea. Hitzaurrea Nadia Collettek egin du, Bartzelonako Santa Cruz eta San Pablo Ospitaleko Zainketa Aringarrien Unitateko arteterapeuta, Espainiako zainketa aringarrietako arteterapiaren erreferentea eta aitzindaria. Maketazioa, berriz, San Joan Jainkoarenako anaia den Ramón Castejón Garcíak egin du.

Liburua doan deskargatu daiteke, pdf formatuan, Santurtziko San Joan Jainkoarena Ospitalearen webguneko Argitalpenak atalean (https://www.hospital-sanjuandedios.es/eu).

Pazienteen lekukotza bisualak eta narratiboak

2022 eta 2025 bitartean Zainketa Aringarrien Unitatean artatutako gaixoen lan eta hausnarketa ugari biltzen ditu liburuak. Marrazki, margolan, testu eta sorkuntza tridimentsionalen bidez, pertsonek maitasunarekin, agurrarekin, minarekin, gaixotasunarekin edo itxaropenarekin lotutako bizipenak adierazten dituzte.

Lekukotasunen artean daude «ni jada ez nagoenerako» seme-alabei zuzendutako gutunak, min fisikoaren irudikapen sinbolikoak, doluaren esperientzia aipatzen duten irudiak edo gaixotasunari buruzko metafora bisualak, bertatik irten nahi den putzu bat bezala.

Sorkuntzek, halaber, erakusten dituzte haurtzaroko oroitzapenak, hildako pertsona maitatuei egindako omenaldiak, norberaren biografiari buruzko gogoetak eta heriotzaren eta beldurraren irudikapenak, alderdi emozionala, espirituala eta harremanena sortze prozesu berean txertatuz.

Julio Gómez doktoreak nabarmentzen duen bezala, «argitalpen honekin Santurtziko San Joan Jainkoarena Ospitaleak balioan jartzen du asistentzia esperientzia bat, ikuspegi artistikoa arintze prozesuan txertatzen duena, eta indartu egiten du pertsona ardatz duen arreta eredu batekiko eta zainketen humanizazioarekiko konpromisoa. Urteak daramatzagu hori garatzen, oso emaitza onekin».

Liburua 2022ko azaroan sortu zen, Arteterapia proiektua ospitalean martxan jarri ondoren, “la Caixa” Fundazioak Euskadirako egindako deialdien barruan onartuta. Zerbitzu hau Espacio Caixa Santurtzi deiturikoan sartzen da. 2012an sortu zen ospitale barrutiaren barnean, Zainketa Aringarrietako Unitatearen barruan, pazienteentzako, senideentzako eta profesionalentzako topagune, atsedenleku eta lagun egiteko gune bezala. Santurtziko Caixa Espazioa Gaixotasun aurreratuak dituzten pertsonentzako arreta integralerako programaren barruan sartzen den ekimena da, ”la Caixa” Fundazioarena, edizio honen finantzatzailea. 2025az geroztik, proiektuak Pía Aguirreche Fundazioaren laguntza du, eta horri esker jarraitu ahal izan du.

Dimentsio emozional eta espiritualean zentratutako esku hartzea

Arteterapia pertsonaren arreta integralera bideratutako esku hartze gisa aurkezten da liburuan, bereziki gaixotasun aurreratuko etapetan, bizi amaieran eta dolu prozesuetan. Argitalpenean deskribatzen denez, arriskurik gabeko jarduera da, sormen artistikoaren bidez adierazpen emozionala ahalbidetzen duena, ongizate fisiko eta emozionala bultzatuz.

Diziplina honen oinarria hiru elementuren arteko harremanean oinarritzen da: pertsona lagundua, material artistikoak eta arteterapeutaren figura, komunikazioa bultzatzen duen prozesu batean —bereziki, ahozko hizkuntza nahikoa ez denean—, eta pazientearen barne mundua aztertzeko aukera ematen duen prozesu batean.

Saioak hiru unetan egituratuta daude (testuinguruan jartzea, sortzea eta ixtea), eta espazio seguru bat eskaintzen dute. Bertan pertsonek bizipenak, beldurrak, oroitzapenak, agurrak, mina edo itxaropena irudika ditzakete hainbat arte hizkuntzaren bidez.

Bizitzaren amaierako etapan zainketak gizatiartzea

Argitalpenak azpimarratzen duenez, arteterapiak lagundu egiten du pertsonak baliabide propioak aurki ditzan, heriotzaren gertutasunari aurre egiteko eta gaixotasun aurreratura egokitzeko, bai eta beharrizan emozional eta espiritualei erantzuteko ere, beste diziplina batzuek guztiz lortu ezin dutena.

Liburuaren aurkezpenean egileek eskerrak eman nahi dizkiete lanean parte hartzen duten pertsonei, «bizitzaren benetako maisu-maistrak» gisa aitortuz.